تنگی انگشتر و کفش در گرما واکنش طبیعی بدن یا هشدار جدی؟
حقوق و قضا: با افزایش دمای هوا، خیلی از افراد متوجه می شوند که انگشترشان تنگ تر شده، کفش ها بسختی پا می روند این اتفاق در بیشتر موارد واکنش طبیعی بدن برای مواجهه با گرماست.
بدن انسان برای حفظ دمای طبیعی خود، سازوکارهای مختلفی را به کار می گیرد. یکی از مهم ترین این سازوکارها، گشاد شدن رگ های خونی نزدیک سطح پوست است. زمانیکه هوا گرم می شود، رگ ها بازتر می شوند تا خون بیشتری به سطح پوست برسد و گرمای بدن راحتتر بوسیله تعریق و تبادل حرارتی با محیط بیرون برود.
هرچند این پروسه به خنک شدن بدن کمک می نماید اما موجب می شود قسمتی از مایعات موجود در رگ های خونی به بافت های اطراف نشت کند. نتیجه این اتفاق ایجاد ورم خفیف در دست ها، پاها، مچ پا و گاهی انگشتان است. پزشکان این وضعیت را «ادم وابسته به گرما» می نامند که بطور معمول در افراد سالم نیز رخ می دهد و بعد از خنک شدن بدن یا استراحت رفع می شود. این نوع ورم بطور معمول بدون درد است، بتدریج ایجاد می شود و هر دو دست یا هر دو پا را درگیر می کند.
نقش جاذبه در تجمع مایعات
یکی دیگر از دلیلهای مهم ورم پاها در ایام گرم، تاثیر نیروی جاذبه است. وقتی فرد برای مدت طولانی می ایستد یا می نشیند، خون و مایعات بدن بیشتر در اندام های تحتانی تجمع پیدا می کنند.
در حالت طبیعی عضلات ساق پا مانند یک پمپ عمل می کنند و با هر قدم زدن خون را به سوی قلب بازمی گردانند. اما زمانیکه فرد برای مدت طولانی بی حرکت باشد، این پمپ عضلانی به خوبی عمل نمی کند و برگشت خون کاسته می شود. بنابراین، فشار داخل رگ های پا بالا رفته و مایع بیشتری وارد بافت ها می شود. بنابراین خیلی از افراد بعد از ساعت ها رانندگی، سفر، کار پشت میز یا ایستادن طولانی، احساس سنگینی و ورم در پاهای خود دارند که در هوای گرم شدیدتر نیز می شود.
چه کسانی بیشتر در معرض ورم ناشی از گرما هستند؟
اگرچه این مشکل امکان دارد برای هر فردی رخ دهد اما برخی افراد بیشتر در معرض آن قرار دارند. افراد سالمند به سبب تغییرات طبیعی در رگ های خونی و کاهش کارآیی گردش خون، بیشتر گرفتار ورم می شوند. همین طور زنان حامله به سبب افزایش حجم خون و فشار رحم بر رگ های لگنی، بیشتر با این مشکل مواجهند.
افراد دارای اضافه وزن، مبتلایان به بیماری های وریدی، کسانیکه ساعتهای طولانی پشت میز می نشینند یا مشاغلی دارند که نیازمند ایستادن مداوم است نیز احتمال بیشتری برای تجربه این نوع ورم دارند. البته وجود بیماری هایی مانند نارسایی قلب، بیماری های کلیوی، مشکلات کبدی یا اختلالات تیروئید نیز می تواند موجب ورم اندام ها شود. ازاین رو نباید هر نوع ورم را فقط به گرمای هوا نسبت داد.
چگونه ورم ناشی از گرما را کاهش دهیم؟
خوشبختانه در بیشتر موارد، ورم ناشی از گرما با چند اقدام ساده کاهش می یابد و احتیاجی به درمان دارویی ندارد.
- بالا نگه داشتن پاها
یکی از موثرترین راهکار ها قرار دادن پاها بالاتر از سطح قلب است. این کار موجب می شود جاذبه در راستای برگشت خون عمل کند و تجمع مایعات در پاها کاهش پیدا کند. حتی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه استراحت با پاهای بالا می تواند ورم را تا حد زیادی کمتر کند.
- حرکت دادن پاها و راه رفتن
فعال بودن عضلات ساق پا، جریان خون را بهبود می بخشد. اگر مجبور هستید مدت زیادی پشت میز بنشینید یا در مسافرت باشید، هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه چند دقیقه راه بروید. حرکت دادن مچ پا، خم و راست کردن انگشتان و چرخاندن پاها نیز به فعال شدن پمپ عضلانی ساق کمک می نماید.
- خنک کردن دست و پا
قرار دادن دست یا پا در آب خنک می تواند رگ های خونی را به حالت طبیعی بازگرداند و احساس تورم را کم کند. البته استفاده از آب خیلی سرد یا یخ سفارش نمی گردد، برای اینکه تغییر ناگهانی دما امکان دارد سبب انقباض شدید رگ ها و ناراحتی بیشتر شود.
- رفتن به محیط خنک
اگر در فضای باز یا محیط خیلی گرم حضور دارید، ورود به محیط دارای تهویه مناسب یا سایه می تواند به سرعت دمای بدن را کم کند و روند ورم را متوقف سازد.
- نوشیدن آب کافی
برخلاف تصور برخی افراد، نوشیدن آب موجب افزایش ورم ناشی از گرما نمی گردد. کم آبی بدن می تواند مکانیسم های تنظیم مایعات را مختل کند و حتی احتمال تورم را افزایش دهد. مصرف آب کافی در طول روز، خصوصاً هنگام فعالیت بدنی یا قرار گرفتن در هوای گرم، برای حفظ عملکرد طبیعی گردش خون لازم است.
چگونه از ورم ناشی از گرما پیشگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه آسان تر از درمان است و با رعایت چند نکته ساده میتوان احتمال ایجاد این مشکل را کاست. نخست این که از ایستادن یا نشستن طولانی خودداری کنید. اگر شرایط شغلی اجازه نمی دهد، حداقل هر نیم ساعت چند دقیقه قدم بزنید یا پاهای خودرا حرکت دهید.
استفاده از کفش های راحت، با پنجه مناسب و جوراب هایی که فشار زیادی به پا وارد نمی کنند نیز اهمیت زیادی دارد. کفش های تنگ می توانند گردش خون را مختل کرده و ورم را تشدید کنند. همین طور مصرف بیش از اندازه نمک سبب افزایش احتباس آب در بدن می شود. افرادی که رژیم غذایی پرنمک دارند، بهتر است میزان مصرف نمک، غذاهای فرآوری شده، فست فودها و تنقلات شور را کاهش دهند.
در روزهای خیلی گرم پوشیدن لباس های سبک و خنک، ماندن در سایه، استفاده از وسایل سرمایشی و پرهیز از فعالیت شدید در ساعات اوج گرما نیز به کاهش فشار وارد بر سیستم تنظیم دمای بدن کمک می نماید.
چه زمانی ورم طبیعی نیست؟
اگرچه ورم ناشی از گرما بطور معمول بی خطر است، اما برخی علائم می توانند نشانه بیماری های مهم باشند و نباید نادیده گرفته شوند. یکی از مهم ترین هشدارها، ورم ناگهانی تنها در یک پا است. اگر این ورم همراه با درد، قرمزی یا گرم شدن پوست باشد، احتمال وجود لخته خون در وریدهای عمقی مطرح می شود که نیازمند بررسی فوری پزشکی است. همین طور اگر ورم حتی بعد از استراحت، خنک شدن بدن یا خواب شبانه از بین نرود یا بتدریج شدیدتر شود، باید علت آن توسط پزشک بررسی شود.
ورم همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، احساس فشار روی سینه یا تپش قلب نیز می تواند نشانه مشکلات قلبی یا ریوی باشد و مراجعه فوری به مراکز درمانی را ضروری می کند. در افرادی که سابقه بیماری قلبی، کلیوی یا کبدی دارند، بروز یا تشدید ورم نیز باید جدی گرفته شود.
آیا مصرف داروهای ادرارآور راهکار مناسبی است؟
برخی افراد با مشاهده ورم، خودسرانه از داروهای ادرارآور استفاده می نمایند. متخصصان تأکید می کنند که این کار می تواند خطرناک باشد. در خیلی از موارد ورم ناشی از گرما به سبب اختلال در توزیع مایعات بدن ایجاد می شود، نه افزایش حجم مایعات. ازاین رو مصرف خودسرانه داروهای ادرارآور امکان دارد سبب کم آبی بدن، افت فشار خون و برهم خوردن تعادل الکترولیت ها شود. بنابراین مصرف هرگونه داروی ادرارآور باید تنها با تجویز پزشک صورت گیرد.
ورم دست و پا در گرما، طبیعی یا نگران کننده؟
ورم دست و پا در ایام گرم تابستان بطور معمول نتیجه واکنش طبیعی بدن برای دفع گرما و افزایش جریان خون در سطح پوست است. این وضعیت اغلب خفیف، موقتی و بدون خطر بوده و با اقداماتی مانند استراحت، بالا قرار دادن پاها، حرکت دادن اندام ها، نوشیدن آب کافی و قرار گرفتن در محیط خنک بهبود پیدا می کند.
با این حال نباید همه انواع ورم را طبیعی دانست. اگر ورم تنها در یک اندام ایجاد شود، با درد، قرمزی، گرمی پوست، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا ماندگاری طولانی همراه باشد، ضروری است فرد هرچه سریع تر به پزشک مراجعه کند تا علت اصلی مشخص شود. آگاهی از تفاوت میان ورم طبیعی ناشی از گرما و ورم ناشی از بیماری، می تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و سلامت افراد را در ایام گرم سال حفظ کند.
بطور خلاصه اگر مجبور هستید مدت زیادی پشت میز بنشینید یا در سفر باشید، هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه چند دقیقه راه بروید. البته استفاده از آب خیلی سرد یا یخ سفارش نمی گردد، به جهت اینکه تغییر ناگهانی دما امکان دارد سبب انقباض شدید رگ ها و ناراحتی بیشتر شود.
- رفتن به محیط خنک
اگر در فضای باز یا محیط خیلی گرم حضور دارید، ورود به محیط دارای تهویه مناسب یا سایه می تواند به سرعت دمای بدن را بکاهد و روند ورم را متوقف سازد.
- نوشیدن آب کافی
برخلاف تصور برخی افراد، نوشیدن آب سبب افزایش ورم ناشی از گرما نمی گردد. نخست اینکه از ایستادن یا نشستن طولانی خودداری کنید.
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب