ضرورت آمادگی بیمارستان ها برای مواجهه با ویروس ها
حقوق و قضا: بیمارستان ها باید آمادگی داشته باشند که در صورت مواجهه با ویروس ها، چطور رفتار کنند تا از انتشار بیماری در سطح مراکز درمانی جلوگیری شود.
هانتاویروس، سال ها است که در خیلی از نقاط جهان شناخته شده و در تعدادی مناطق بصورت بومی هم وجود داشته است، اما در مواقعی که مواردی از مبتلا شدن یا شیوع در یک منطقه یا محیط خاص گزارش می شود، توجه افکار عمومی و رسانه ها باردیگر به این ویروس جلب می شود.
هانتاویروس عمدتا بوسیله جوندگان خصوصاً موش ها به انسان منتقل می شود و یکی از مهم ترین مسیرهای انتقال، تماس غیرمستقیم با ادرار موش آلوده است.
داوود یادگاری رئیس مرکز تحقیقات بیماریهای عفونی و گرمسیری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، اظهار داشت: بیماری هانتا بطور معمول یک تا هشت هفته پس از تماس با ترشحات جوندگان، به ویژه موش، ایجاد می شود.
وی اضافه کرد: برعکس تصورات معمول انتقال انسان به انسان در این بیماری بسیار نادر است.
یادگاری نیا افزود: بیماری هانتا ویروس در ابتدا علامت هایی شبیه آنفولانزا دارد که شامل تب، درد مفاصل، درد عضلانی، خستگی، لرز، تهوع و استفراغ است. در تعدادی امکان دارد این ویروس باعث درد شکم هم شود.
وی با اشاره به شدت پیشرفت بیماری هانتا در تعدادی افراد، اظهار داشت: در تعدادی موارد بیماری بسیار شدید و پیش رونده می شود؛ بطوریکه بیمار گرفتار تنگی نفس، سرفه، کمبود اکسیژن، نارسایی تنفسی و شوک می شود. این نوع فرم ریوی بیماری، نرخ مرگ ومیر بالایی دارد و گاهی تا ۴۰ درصد بیماران بعد از مبتلا شدن فوت می کنند.
یادگاری نیا به فرم دوم بیماری اشاره نمود و اضافه کرد: فرم دیگر، فرم کلیوی است که با علامت های اولیه تب، سردرد، کوفتگی، بی اشتهایی و خستگی آغاز می شود، اما بطور ناگهانی با نشانه هایی مثل ادرار خونی، کاهش حجم ادرار و نارسایی کلیه هم راه است. در حقیقت یک فرم خون ریزی دهنده ادراری است.
وی اشاره کرد: که باآنکه برخی بیماران علامت هایی کمتری دارند، اما به علت نرخ بالای مرگ ومیر این مساله اهمیت جهانی دارد؛ هرچند اطمینان دادند که هانتا مانند کووید پتانسیل انتشار جهانی گسترده را نخواهد داشت.
مقایسه با بیماری ابولا و لزوم ایزولاسیون
رئیس مرکز تحقیقات بیماریهای عفونی و گرمسیری در ادامه به مقایسه هانتا و ابولا پرداخت و اظهار داشت: اکنون ابولا یکی از اشکالات عمده جهان است که شباهت زیادی به هانتا ویروس دارد. اما تفاوت اصلی در این است که انتشار انسان به انسان در ابولا بسیار زیاد و خطر بالایی دارد، در حالیکه در هانتا این انتقال بسیار نادر است.
وی با اشاره به این که علایم بالینی این دو بیماری بسیار شبیه به هم است، بر ضرورت آمادگی مراکز بهداشت و بیمارستان ها در زمینه شیوه های ایزولاسیون اصرار کرد و اضافه کرد: مراکز درمانی و بیمارستان ها باید آمادگی داشته باشند که در صورت مواجهه با این ویروس ها، چطور رفتار کنند تا از انتشار بیماری در سطح مراکز درمانی جلوگیری شود.
واکاوی اپیدمیولوژیک هانتاویروس
شهنام عرشی استاد بیماریهای عفونی دانشگاه شهید بهشتی هم به بررسی ابعاد پیچیده و جهانی ویروس هانتا پرداخت و با تحلیل دقیق خاصیت های این ویروس، مرزهای میان گونه های مختلف و خطرات بالقوه آنها را برای سلامت عمومی تبیین کرد.
وی اظهار داشت: تا حالا بالاتر از ۴۰ گونه از هانتاویروس در سطح جهان شناسایی شده است.
عرشی، برای درک بهتر الگوی توزیع جغرافیایی، این گونه ها را به دو دسته اصلی گونه های دنیای قدیم، شامل ویروس های مستقر در قاره های آسیا و اروپا و گونه های دنیای جدید شامل ویروس های مستقر در قاره آمریکا تقسیم کرد.
آیا هانتا قابلیت پاندمی دارد
وی اشاره کرد: برعکس ویروس های بسیار خطرناک مانند ابولا یا کووید ۱۹، گونه های هانتاویروس در دنیای قدیم (آسیا و اروپا) فاقد قابلیت انتقال از انسان به انسان هستند.
عرشی هشدار داد: در قاره آمریکا، گونه خاصی به نام «آنزس» (Andes) وجود دارد که رفتار متفاوتی دارد؛ این گونه می تواند بوسیله مسیر تنفسی منتقل شود و بسیار کُشنده باشد.
وی اظهار نمود: منبع اصلی تهدید، جوندگان به ویژه موش ها هستند، انتقال بیماری عموما بوسیله تماس مستقیم با ترشحات این حیوانات، همچون ادرار، مدفوع و بزاق صورت می گیرد.
عرشی برای رویارویی با این تهدید بیولوژیک، یک رویکرد دوگانه را پیشنهاد کرد و اظهار داشت: کنترل محیطی و اکولوژیک با تأکید بر لزوم کنترل جمعیت جوندگان و قطع زنجیره اپیدمیولوژیک در محیط های انسانی برای ممانعت از برخورد انسان با منبع ویروس و همین طور آمادگی کادر درمان و اهمیت بروزرسانی دانش پزشکان و پرسنل بهداشت در زمینه بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان و ویروس های نوپدید است تا در صورت مواجهه با کیس های مشکوک، واکنش درستی نشان دهند.
وی افزود: باآنکه هانتاویروس خصوصاً در مناطق آسیایی پتانسیل ایجاد یک پاندمی جهانی مشابه کووید را ندارد، اما به علت ماهیت زئونوتیک و گونه های خاص آن، نیازمند نظارت دقیق اپیدمیولوژیک و آماده سازی مستمر کادر درمان است.
علامت های گوارشی بسیار شایع است
شبنم طهرانی متخصص بیماریهای عفونی و فلوشیپ HIV/AIDS بالینی، با اشاره به این که تظاهرات ریوی هانتاویروس در مراحل ابتدایی تظاهرات سندرم ریوی با خیلی از ویروس ها همچون آنفولانزا شباهت دارد، اظهار نمود: این بیماری با تب، بی حالی و درد عضلانی آغاز می شود اما چند نکته بالینی و آزمایشگاهی امکان دارد کمک کننده باشد.
وی اضافه کرد: در سندرم ریوی هانتاویروس، بر عکس آنفلوآنزا بطور معمول سرفه در شروع، آب ریزش بینی و گلو درد وجود ندارد ولی علامت های گوارشی غالب مثل درد شکم، تهوع و استفراغ در هانتا بسیار شایع است.
به گفته طهرانی، از تمامی موارد مهم تر در این بیماری سابقه تماس با جوندگان است که می تواند هانتا را مطرح کند ضمن این که در آزمایش CBC اگر پلاکت پایین، هماتوکریت بالا، لکوسیتوز و لنفوسیت آتیپیک وجود داشته باشد، باید HPS را بسیار جدی درنظر گرفت.
وی در توضیح این که در رادیوگرافی قفسه سینه در HPS در آغاز بیماری امکان دارد طبیعی باشد افزود: اما در شرایطی امکان دارد به سرعت شرایط تغییر کند. بگفته وی مهم ترین نکته این است که بیمار امکان دارد در عرض چند ساعت از یک سندرم شبه آنفولانزا وارد فاز قلبی ریوی شود، ازاین رو روند تغییرات علامت های حیاتی از یک اندازه گیری منفرد مهم تر است.
این متخصص بیماریهای عفونی درباره ی نشانه های حیاتی هشداردهنده هانتا ویروس، اظهار داشت: افزایش تعداد تنفس (RR)، افزایش پیشرونده طی چند ساعت، احساس گرسنگی هوا، افت اشباع اکسیژن، نیاز فزاینده به اکسیژن و یا افت مداوم نسبت به مقادیر قبلی بسیار مهم غالبا نخستین علامت ورود به فاز بحرانی است.
طهرانی افزود: گاهی بیمار هنوز ظاهر نسبتا خوبی دارد اما اشباع اکسیژن درحال کاهش است که بطور معمول با شروع نشت مویرگی و کاهش حجم موثر داخل عروقی رخ می دهد.
وی نیاز اکسیژن را یکی از پارامترهای مانیتورینگ مهم دانست و توضیح داد: گاهی شرایط بیماران دچار هانتا ویروس بدون اکسیژن پایدار می باشد سپس به ۲ تا ۴ لیتر اکسیژن نیاز پیدا کند و طی چند ساعت احتیاج به اکسیژن بیشتر پیدا کند این مورد را باید ورود به فاز بحرانی را درنظر گرفت.
این متخصص بیماریهای عفونی افزود: بیمارانی که نارسایی شدید قلبی ریوی پیدا می کنند، استفاده زودهنگام از ECMO (اکسیژن رسانی غشایی خارج بدنی) می تواند شانس بقا را بطور قابل توجهی افزایش دهد.
به طور خلاصه در تعدادی امکان دارد این ویروس سبب درد شکم هم شود.
وی با اشاره به شدت پیشرفت بیماری هانتا در تعدادی افراد، گفت: در تعدادی موارد بیماری بسیار شدید و پیش رونده می شود؛ بطوریکه بیمار گرفتار تنگی نفس، سرفه، کمبود اکسیژن، نارسایی تنفسی و شوک می شود. این نوع فرم ریوی بیماری، نرخ مرگ ومیر بالایی دارد و گاهی تا ۴۰ درصد بیماران پس از مبتلا شدن فوت می کنند.
یادگاری نیا به فرم دوم بیماری اشاره نمود و افزود: فرم دیگر، فرم کلیوی است که با علامت های اولیه تب، سردرد، کوفتگی، بی اشتهایی و خستگی شروع می شود، اما به طور ناگهانی با نشانه هایی مثل ادرار خونی، کاهش حجم ادرار و نارسایی کلیه هم راه است. اما تفاوت اصلی در این است که انتشار انسان به انسان در ابولا بسیار زیاد و خطر بالایی دارد، در صورتی که در هانتا این انتقال بسیار نادر است.
وی با اشاره به اینکه علائم بالینی این دو بیماری بسیار شبیه به هم است، بر ضرورت آمادگی مراکز بهداشت و بیمارستان ها در زمینه شیوه های ایزولاسیون اصرار کرد و افزود: مراکز درمانی و بیمارستان ها باید آمادگی داشته باشند که در صورت مواجهه با این ویروس ها، چه طور رفتار کنند تا از انتشار بیماری در سطح مراکز درمانی جلوگیری شود.
واکاوی اپیدمیولوژیک هانتاویروس
شهنام عرشی استاد بیماری های عفونی دانشگاه شهید بهشتی هم به بررسی ابعاد پیچیده و جهانی ویروس هانتا پرداخت و با تحلیل دقیق خاصیت های این ویروس، مرزهای میان گونه های مختلف و خطرات بالقوه آنها را برای سلامت عمومی تبیین کرد.
وی گفت: تا حالا بیشتر از ۴۰ گونه از هانتاویروس در سطح جهان شناسایی شده است.
عرشی، برای درک بهتر الگوی توزیع جغرافیایی، این گونه ها را به دو دسته اصلی گونه های دنیای قدیم، شامل ویروس های مستقر در قاره های آسیا و اروپا و گونه های دنیای جدید شامل ویروس های مستقر در قاره آمریکا تقسیم کرد.
آیا هانتا قابلیت پاندمی دارد
وی اشاره کرد: برعکس ویروس های بسیار خطرناک مانند ابولا یا کووید ۱۹، گونه های هانتاویروس در دنیای قدیم (آسیا و اروپا) فاقد قابلیت انتقال از انسان به انسان هستند.
عرشی هشدار داد: در قاره آمریکا، گونه خاصی به نام آنزس (Andes) وجود دارد که رفتار متفاوتی دارد؛ این گونه می تواند بوسیله مسیر تنفسی منتقل شود و بسیار کُشنده باشد.
وی اظهار داشت: منبع اصلی تهدید، جوندگان خصوصاً موش ها هستند، انتقال بیماری عموما بوسیله تماس مستقیم با ترشحات این حیوانات، همچون ادرار، مدفوع و بزاق صورت می گیرد.
عرشی برای رویارویی با این تهدید بیولوژیک، یک رویکرد دوگانه را پیشنهاد کرد و گفت: کنترل محیطی و اکولوژیک با تکیه بر ضرورت کنترل جمعیت جوندگان و قطع زنجیره اپیدمیولوژیک در محیط های انسانی برای جلوگیری از برخورد انسان با منبع ویروس و همینطور آمادگی کادر درمان و اهمیت به روزرسانی دانش پزشکان و پرسنل بهداشت در زمینه بیماری های مشترک بین انسان و حیوان و ویروس های نوپدید است تا در صورت مواجهه با کیس های مشکوک، واکنش درستی نشان دهند.
وی اضافه کرد: اگرچه هانتاویروس بویژه در مناطق آسیایی پتانسیل ایجاد یک پاندمی جهانی مشابه کووید را ندارد، اما به دلیل ماهیت زئونوتیک و گونه های خاص آن، نیازمند نظارت دقیق اپیدمیولوژیک و آماده سازی مستمر کادر درمان است.
علامت های گوارشی بسیار شایع است
شبنم طهرانی متخصص بیماری های عفونی و فلوشیپ HIV/AIDS بالینی، با اشاره به اینکه تظاهرات ریوی هانتاویروس در مراحل ابتدائی تظاهرات سندرم ریوی با بسیاری از ویروس ها همچون آنفلوانزا شباهت دارد، اظهار داشت: این بیماری با تب، بی حالی و درد عضلانی شروع می شود اما چند نکته بالینی و آزمایشگاهی امکان دارد کمک کننده باشد.
وی افزود: در سندرم ریوی هانتاویروس، بر عکس آنفلوانزا به طور معمول سرفه در شروع، آب ریزش بینی و گلو درد وجود ندارد ولی علامت های گوارشی غالب مثل درد شکم، تهوع و استفراغ در هانتا بسیار شایع است.
به گفته طهرانی، از تمام موارد مهم تر در این بیماری سابقه تماس با جوندگان است که می تواند هانتا را مطرح کند ضمن اینکه در آزمایش CBC اگر پلاکت پایین، هماتوکریت بالا، لکوسیتوز و لنفوسیت آتیپیک وجود داشته باشد، باید HPS را بسیار جدی در نظر گرفت.
وی در توضیح اینکه در رادیوگرافی قفسه سینه در HPS در آغاز بیماری امکان دارد طبیعی باشد اضافه کرد: اما در شرایطی امکان دارد به سرعت شرایط تغییر کند.
مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب